tkanina (przędza lniana naturalna i barwiona ręcznie szyszkami olszy czarnej), haft, stal.
Wykonanie tkaniny: tkanie ręczne Beata Wietrzyńska / In Weave
Praca powstała na wystawę „1945. Nie koniec, nie początek”,
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, 2025
Fot. Alicja Bielawska, Maciek Jaźwiecki / POLIN
tylko znikasz i znikasz
jesteś tam w tym
znikającym ruchu
(niczym słowo, być może)
II
jesteś w moim
znikającym ruchu
(wśród wszystkich moich zmarłych przyjaciół)
Jon Fosse, Pies i Anioł, 2024. wyd. Biuro Literackie
Stukot krosna – miarowy, niespieszny rytm dłoni i stóp przesuwa nitki przędzy między nićmi osnowy, tworząc wątek.
Tkanina jest misterną strukturą. Zaprojektowana przez Alicję Bielawską, tkana zgodnie z najstarszą tradycją, ręcznie przez mistrzynię tkacką, Beatę Wietrzyńską. Lnianą przędzę Alicja barwiła szyszkami olszy czarnej. To pracochłonny proces, w którym natura i przypadek współtworzą nieprzewidywalne niuanse koloru. W początkowych szarościach, po chwili uważnego spojrzenia, w zależności od światła, można dostrzec odcienie fioletów, brązów i umbry. To barwienie jest aktem zaufania żywiołom, poddaniem się naturze i jej zmiennym nastrojom. Olsza czarna, drzewo o leczniczych właściwościach, jest zdolne do regeneracji: przywraca życie wyjałowionej ziemi. Natura wnika tu w samą tkankę dzieła, przynosząc ze sobą swoją historię – pamięć o trwałości, o zdolności do odradzania się w obliczu zniszczenia. Praca powstała specjalnie na wystawę “Nie koniec, nie początek. 1945” w Muzeum Polin.
Faktura tkaniny jest opowieścią, którą możnaby czytać dotykiem. Przędza typu bouclé tworzy subtelne wypukłości – jakby zapis w alfabecie Braille’a, który czeka na odczytanie. Czy splot niesie słowa?
Na powierzchni pojawiają się hafty – delikatne rysunki, niemal niewidoczne, wymagające skupienia, by je dostrzec. Są jak ciche wezwania do uważności. Przywołują przedmioty pokazywane na wystawie. To pamiątki-artefakty, ślady minionego życia osób, których losy tworzą jej narrację.
Anni Albers w książce „On Weaving”, opublikowanej w 1965 roku, napisała: „Bycie twórczym to nie tyle pragnienie zrobienia czegoś, ile wsłuchiwanie się w to, co chce być zrobione: dyktat materiałów” („Being creative is not so much the desire to do something as the listening to that which wants to be done: the dictation of the materials”). Tkanina Alicji Bielawskiej niesie treści, które wypowiada się szeptem. Jest zapisem, w którym splatają się przeszłość i teraźniejszość, miarowy ruch dłoni, pamięć, obecność.
Alicja Bielawska od lat bada relację między materią, pamięcią a codziennością, tworząc rzeźby, instalacje, rysunki, które operują subtelnością formy i znaczeń. Jej praktyka artystyczna opiera się na czułym geście – śladzie dotyku, wrażliwości na materiały, które noszą w sobie historię. W pracy Jesteś tam w tym artystka kontynuuje swoje poszukiwania, eksplorując związek między przemijaniem a trwaniem, między ulotnością a zapisem, oddając głos materii, która pamięta.
Natalia Andrzejewska